küresel ısınma ve iklim değişikliği

[img]3. KÜRESEL ISINMA VE İKLİM DEĞİŞİMİ
“Küresel ısınma” denince, bütün dünyada sıcaklığın sistematik bir şekilde artması
süreci anlaş ılmaktadır. Bu yolla bir iklim değişikliği meydana gelmektedir. Çünkü sıcaklık
artınca buharlaşma artar, yağışlar ve hava hareketleri değişir. Küresel iklim değişikliğini;
belirli olmayan zamanlarda meydana gelen hava halleri değişikliği ile karıştırmamak gerekir.
Örneğin belirsiz zamanlarda veya herhangi bir mevsimde meydana gelen kuraklık (örneğin
bizde kış kuraklığı) veya yaz kuraklığı olan bölgelerde yağışlı yazlar olayı “hava değişikliği”
olarak nitelenir yani iklim değişikliği değildir. O nedenle son 10-15 yıl içinde, sıcaklığın
bütün dünyada sistematik olarak artış ı, 1983 yılından itibaren ölçmelerle belirlenmiştir. Son
yüzyılın en sıcak ve en kurak yazları son 8 – 10 yıl içinde yaşanmıştır. Sıcaklık ölçümleri ile
elde edilen bu sonuçları, bazı buzul erime olayları da desteklemektedir. Örneğin, güney
kutbundan şimdiye kadar görülmemiş büyüklükte buzul parçalarının koparak ayrılması, 6
İzlanda Buzul’larının son 30 yılda şimdiye kadar görülmeyen bir hızla erimeleri, Himalaya ve
Alpler’de cereyan eden buzul erimesi süreçleri gibi dünya üzerinde yaygın olarak görülen
süreçler “Küresel I sınma” gerçeğinin yadsınamaz kanıtlarıdır (Şekil 2).

Şekil 2. Küresel ısınmayı kanıtlayan ve Güney Kutbundan kopan son
30 yılın en büyük Buz Dağı (Hürriyet Gazetesi – 20 Mart 2002)
Bilim insanları, küresel ısınmada en etkili faktörün, “sera gazları” denen bazı gazların
son yıllarda atmosferde hızla artması olduğu üzerinde fikir birliğine varmışlardır. Başlıca sera
gazları; karbondioksit, metan, kloroflour karbon, ozon ve azot oksitleridir. Bunlar içinde
karbondioksit %50 ile en etkili sera gazı olarak bilinmektedir. Sera gazlarının, aynen can
seralarda olduğu gibi küresel ısınmayı nasıl meydana getirdikleri şematik olarak gösterilm iştir
(Şekil 3).
Şekil 3. Sera gazlarının küresel ısınmaya etkilerinin şematik açıklanması
(TEMA Arşivi).
Küresel ısınmanın birçok olumsuz sonuçları olacağı tahmin edilmektedir. Bunların
başlıcaları şunlardır: 7
· Sıcaklık arttıkça yeryüzündeki karalardan ve su yüzeylerinden buharlaşma da
artacaktır. Bu da bazı bölgelerde aşırı yağışlara, bazı bölgelerde de kuraklığa neden
olacaktır.
· Kutuplardaki buzullar eriyecek, denizler ve okyanuslarda su düzeyleri yükselecek
ve taşkınlar, su basmaları ve seller meydana gelecektir.
· Siklon ve fırtına afetleri artacaktır.
Bütün bunlar bitkisel ürünler üzerinde olumsuz etki yaratacağı gibi, hayvansal canlılar
üzerinde de zararlı olacaktır. O nedenle bilim insanları tarafından, küresel ısınma ve iklim
değişimi, “yeni bir atmosferik tehlike” veya “artık dünyanın at eşi yükseliyor” şeklinde
nitelenmektedir. Bu ifadeler gelecek tehlikeler için bir uyarı olarak kabul edilmelidir.
Alınabilecek Koruma Önlemleri
Bilim insanlarının hepsi, fosil yakıt (kömür, petrol, doğalgaz, vb.) kullanımı yerine,
atmosferin karbondioksit yoğunluğunu arttırmayan yenilenebilir enerji kaynaklarından
yararlanılmasını önermektedirler. Bu konu, birçok Dünya Zirvesi Toplantıları’nda tartışılmış
ve uluslar arası protokol ve sözleşeler düzenlenmiştir (1992 Rio, 1997 Kyoto, 2002
Johannesburg gibi). Ayrıca karbondioksit harcayan yeşil örtünün, özellikle ormanların tahrip
edilmemesi, enerji tasarrufu sağlanması, enerji harcayan ev alet ve gereçlerinde standartların
geliştirilmesi, çarpık kentleşmeye son verilmesi de alınması gereken önlemler arasında
sayılmaktadır.

kaynakça:www.tema.org.tr